De belangrijkste wijziging voor 2026 is dat spelers van het serverende team hun handen niet boven hun hoofd mogen heffen tijdens de service totdat de bal over het net is gegaan. Deze expliciete beperking staat in de huidige FIVB-regels voor 2025-2028 en in het USA Volleyball-reglement voor zaalvolleybal voor 2025-2027. Dit is belangrijk omdat oudere uitleg over afscherming zich vaak alleen richtte op de vraag of teamgenoten het zicht van de ontvanger daadwerkelijk blokkeerden. Volgens de huidige regels wordt het opheffen van de handen nu direct aangepakt.
Bij de bredere overtreding van de afschermingsregel draait de kern van de test nog steeds om zichtbaarheid. Bij zaalvolleybal mag een speler of groep van het serverende team het ontvangende team niet belemmeren om zowel de serviceslag als de vlucht van de bal te zien . Volgens de huidige FIVB-formulering is er geen sprake van een afscherming als het contact met de service of de vlucht van de bal zichtbaar blijft voor de ontvangers.
Regel 12.5 van de officiële volleybalregels van de FIVB 2025-2028 beschrijft verschillende acties van het serverende team die een scherm kunnen vormen tijdens de uitvoering van de service. Deze acties omvatten het zwaaien met de armen, springen, zijwaarts bewegen of in een groep staan die de serviceslag en de vlucht van de bal verbergt totdat de bal het verticale vlak van het net bereikt.
Het USA Volleyball Indoor Rules Book 2025–2027 gebruikt hetzelfde basiskader en voegt praktische richtlijnen voor scheidsrechters toe. Het stelt dat bij de beoordeling rekening moet worden gehouden met de relatieve posities van de serverende teams, het traject van de service, de snelheid van de service en de baan ervan.
Dit is het punt dat in sportscholen tot de meeste discussies leidt. Een teamgenoot mag tussen de server en de ontvanger staan zonder automatisch een afschermingsfout te begaan. De regel is niet simpelweg "je mag niet voor de server staan". De vraag is of het ontvangende team daardoor de vereiste onderdelen van de serviceactie niet kan zien.
Stel je bijvoorbeeld voor dat drie spelers op de voorste rij dicht bij elkaar staan in het midden van het net. De server staat bij de rechter zijlijn en serveert recht langs de lijn. Als de bal vanuit het perspectief van de ontvanger nooit over of achter die groep heen gaat, kan de formatie er verdacht uitzien, maar voldoet deze niet per se aan de definitie van een afscherming.
Een hoge, langzame service kan eveneens minder snel een screen opleveren, zelfs als de bal aanvankelijk dicht langs een groep teamgenoten gaat. De huidige scheidsrechtersrichtlijnen van USA Volleyball benoemen specifiek een langzame service en een hoge balvlucht als factoren die de kans op een screen verkleinen.
De huidige formulering van de FIVB is bijzonder nuttig omdat deze een directe manier biedt om een betwiste spelactie te analyseren. Om een scherm te creëren volgens Regel 12.5.2, moet de positionering of beweging beide volgende zaken verbergen:
Als het ontvangende team de server de bal ziet raken, maar de bal daarna even kwijt is, voldoet dat niet aan deze specifieke definitie. Als het contact verborgen is, maar de bal direct na het verlaten van de hand van de server duidelijk zichtbaar wordt en tijdens de vlucht zichtbaar blijft, stelt de FIVB-regel eveneens dat er geen sprake is van een screen als een van beide elementen zichtbaar is.
Dat betekent niet dat elke onhandige formatie legaal is. De aparte regel met betrekking tot het opsteken van de handen blijft van kracht, en scheidsrechters zijn verantwoordelijk voor het beoordelen van het daadwerkelijke visuele effect van de posities en bewegingen van de spelers.
De belangrijkste huidige regelwijziging betreft regel 12.5.3. USA Volleyball noemt dit een nieuwe regel in de editie 2025-2027: het is spelers van het serverende team verboden hun handen boven hun hoofd te heffen tijdens de service totdat de bal over het net is gegaan. Het FIVB-reglement 2025-2028 bevat dezelfde bepaling.
Het praktische effect is duidelijk. Een speler mag niet met beide armen boven het hoofd uitgestrekt bij het net staan terwijl een teamgenoot serveert, zelfs niet als die speler denkt dat de ontvanger nog steeds om hem heen kan kijken. Door de handen onder hoofdhoogte te houden, wordt deze specifieke overtreding voorkomen en wordt ook de kans verkleind dat de lichaamshouding van de speler wordt geïnterpreteerd als onderdeel van een opzettelijke screen.
De FIVB staat de eerste scheidsrechter ook toe om via de aanvoerder een team te waarschuwen als er een vermoeden bestaat van opzettelijk afschermen. USA Volleyball hanteert dezelfde regels voor scheidsrechters. Een waarschuwing is iets anders dan wachten tot herhaald gedrag acceptabel wordt; het is een waarschuwingsmechanisme bedoeld om opzettelijke afschermingstactieken te voorkomen.
| Situatie | Waarschijnlijke analyse volgens de huidige FIVB/USAV-regels |
|---|---|
| Drie teamgenoten staan dicht bij elkaar; een snelle, vlakke service gaat recht over hen heen en de ontvanger kan het contact of de eerste vlucht van de bal niet zien. | Sterke aanwijzing voor een fout in de schermweergave, omdat de groep, het servicepad, de snelheid en het lage traject allemaal de conclusie ondersteunen dat beide vereiste weergaven verborgen waren. |
| Een teamgenoot staat voor de serverende speler, maar de service gaat langs de tegenoverliggende zijlijn en komt nooit achter die teamgenoot terecht. | Niet automatisch een scherm. De locatie van de speler alleen is niet voldoende; de daadwerkelijke zichtlijn en het pad dat de speler aflegt, zijn ook van belang. |
| Er is sprake van een compacte formatie, maar de service gaat hoog en langzaam, en is duidelijk zichtbaar ruim voordat de bal het net bereikt. | Minder snel als screen beoordeeld volgens de door USA Volleyball genoemde criteria, mits de service-aanval of de vliegroute zichtbaar blijft zoals vereist. |
| Een speler van het serverende team heft beide handen boven het hoofd terwijl de service bezig is. | Niet toegestaan volgens de huidige regel 12.5.3 totdat de bal over het net is gegaan. |
| Een speler springt op het moment van contact zijwaarts en blokkeert zo het zicht van de ontvanger op zowel het contact als de vlucht van de bal. | Het kan een afschermingsfout zijn; springen en zijwaartse bewegingen worden uitdrukkelijk genoemd als handelingen die de verboden visuele belemmering veroorzaken. |
Het afschermen van een service is deels een inschatting, omdat de scheidsrechter de geometrie en timing in realtime moet beoordelen. USA Volleyball noemt vier nuttige factoren: de positie van de spelers van het serverende team, de richting waarin de service vliegt, de snelheid waarmee de service vliegt en de hoogte of laagte van de baan.
Een compacte groep spelers in combinatie met een snelle, lage service recht over de groep heen vergroot de kans op een illegale screen. Spelers die verder uit elkaar staan, voorover buigen om het zicht van de ontvanger te behouden, of zich ver van de serveerlijn bevinden, zullen minder snel een screen creëren. Hetzelfde geldt wanneer de service langzaam of hoog genoeg is zodat de ontvanger hem duidelijk kan zien.
Voor spelers en coaches betekent dit dat de veiligste aanpak niet is om te discussiëren over centimeters zichtbaarheid. Bouw in plaats daarvan een serveerformatie op die een duidelijk vrij zicht behoudt. Houd de handen onder hoofdhoogte, vermijd onnodige zijwaartse bewegingen of sprongen tijdens de service en plaats spelers niet opzettelijk in de verwachte vliegroute van een snelle service.
Een geserveerde bal die over een scherm gaat, is een servicefout volgens Regel 12.6.2.3. Omdat volleybal rally-scoring kent, wint de tegenstander de rally en krijgt dus het punt; als de tegenstander aan het ontvangen was, krijgt hij ook het recht om te serveren.
Het standaard scheidsrechtersignaal voor een afscherming is dezelfde signaalcategorie als die voor een blokfout: beide armen worden verticaal omhoog gehouden met de handpalmen naar voren. USA Volleyball publiceert het signaal op de officiële pagina met handsignalen voor zaalvolleybal .
Deze uitleg heeft specifiek betrekking op zaalvolleybal volgens de huidige regels van de FIVB en USA Volleyball . Beachvolleybal kent ook een afschermingsregel, maar het spelformaat met twee spelers verandert de manier waarop afschermingssituaties zich voordoen. School-, universiteits- of lokale recreatieve competities kunnen een aparte code of aangepaste versies daarvan hanteren.
Als je in een competitie speelt die onder een andere overkoepelende organisatie valt, raadpleeg dan eerst het actuele reglement van die competitie voordat je afgaat op de formulering van de FIVB/USAV. Voor clubvolleybal in de VS is de pagina met reglementen en interpretaties van USA Volleyball de juiste actuele referentie.
Kijk vóór het fluitsignaal naar de ontvangende partij vanuit hun perspectief. Kunnen ze het contactpunt van de server duidelijk zien? Kunnen ze de bal direct na het contact volgen? Houden je teamgenoten hun handen onder hun hoofd? Staat er iemand op het punt te springen, te zwaaien of zijwaarts te glijden, waardoor ze in het zichtveld komen?
Als de antwoorden duidelijk zijn en de formatie niet opzettelijk zowel de serviceslag als de eerste vlucht van de bal verbergt, is de kans op een afschermingsfout veel kleiner. Als spelers dicht op elkaar staan voor een harde, vlakke service of bewegingen gebruiken om het zicht van de ontvanger te belemmeren, verander dan de formatie vóór de service. Dat is een betrouwbaardere aanpak dan hopen dat de scheidsrechter de geometrie anders interpreteert.
Vergelijk de wissellimieten van de FIVB voor zaalvolleybal, de NCAA voor damesvolleybal en beachvolleybal, inclusief de proefperiode van 2026 en de divisiespecifieke wijzigingen.
Ontdek hoe de sterkte van de tegenstander, de zes mogelijke setstanden en het gewicht van het evenement de FIVB-rankingpunten beïnvloeden, en hoe je de waarschijnlijke impact van een wedstrijd kunt inschatten.
Een screen bij volleybal is meer dan alleen voor een server gaan staan. Leer welke acties volgens de huidige regels van de FIVB en USA Volleyball een screenfout opleveren en welke niet.
Leer wanneer het aanraken van het volleybalnet een punt kost, welk contact legaal is volgens de regels van de FIVB en USA Volleyball, en waarom timing en hinderen belangrijk zijn.
Leer wanneer een volleybal-setter-dump legaal is volgens de FIVB-regels, inclusief dubbele contacten, aanvalslimieten vanaf de achterlijn, de 3-meterlijn en de tests volgens regel 2026.
Leer wanneer een aanval vanuit de achterste rij een fout is: let op de afzet van de speler bij de aanvalslijn, de hoogte van de bal bij contact en waarom de landingspositie misleidend kan zijn.
Mag een libero serveren? Vergelijk de huidige regels van de FIVB, de NCAA voor dames en heren, en de NFHS-regels voor middelbare scholen van 2026-27, inclusief de limiet van één positie en de uitzondering voor twee libero's.
Leer de FIVB-volgorde voor het bepalen van de winnaar bij een gelijkstand in een volleybalpoule: overwinningen, wedstrijdpunten, setverhouding, puntenverhouding en vervolgens de onderlinge resultaten.
Leer welke spelers in de rotatievolgorde moeten blijven tijdens de service, hoe scheidsrechters de overlap bij volleybal beoordelen aan de hand van de voetpositie, en hoe de FIVB-regeltests van 2026 de timing veranderen.
Een praktische handleiding voor videochallenges in volleybal: welke beslissingen kunnen worden herzien, hoeveel challenges teams per set krijgen, tijdsregels, uitkomsten en de FIVB-tests van 2026.
